دانشگاه تولوز

دانشگاه تولوز یکی از قدیمی‌ترین نهادهای آموزش عالی جهان است؛ ریشه‌های آن به سال ۱۲۲۹ میلادی بازمی‌گردد، یعنی تنها چند دهه پس از دانشگاه‌های بولونیا و پاریس. این دانشگاه دومین دانشگاه قدیمی فرانسه پس از سوربن به‌شمار می‌رود و طی نزدیک به ۸۰۰ سال، به یکی از مهم‌ترین قطب‌های علمی جنوب اروپا تبدیل شده است.

یک نکته‌ی مهم که باید بدانی: ساختار دانشگاهی تولوز اخیراً تغییر کرده است. از اول ژانویه ۲۰۲۵، نهاد اصلی علمی این شهر رسماً نام «Université de Toulouse» (دانشگاه تولوز) را برگزید — نهادی که پیش‌تر با نام «تولوز سوم – پل ساباتیه» شناخته می‌شد. بنابراین اگر در جست‌وجوهایت به نام‌های قدیمی مانند Paul Sabatier یا Toulouse III برخوردی، بدان که به همین دانشگاه اشاره دارند. این نهاد امروز با حدود ۳۷٬۰۰۰ دانشجو فعالیت می‌کند.

در عین حال، کل اکوسیستم دانشگاهی شهر تولوز بسیار بزرگ‌تر است: مجموعه‌ی دانشگاه‌ها و مدارس عالی این شهر روی هم نزدیک به ۱۱۰٬۰۰۰ دانشجو دارند که تولوز را به یکی از بزرگ‌ترین شهرهای دانشجویی فرانسه پس از پاریس تبدیل کرده است. در کنار دانشگاه تولوز، نهادهای معتبری مانند تولوز کاپیتول (حقوق و اقتصاد) و ژان ژورس (علوم انسانی) نیز در همین شهر فعال‌اند.

دانشگاه تولوز امروز روی ۹ پردیس فعالیت می‌کند — پردیس اصلی در خود تولوز و پردیس‌های دیگر در شهرهای اطراف مانند کستر، تارب و اوش. این دانشگاه میزبان ۶۹ آزمایشگاه پژوهشی است و در حوزه‌های علوم پایه، ریاضیات، فیزیک، شیمی، علوم زیستی، پزشکی، علوم رایانه و مهندسی برنامه‌های گسترده‌ای ارائه می‌دهد.

اما شهرت جهانی تولوز به یک چیز گره خورده است: هوافضا. تولوز پایتخت صنعت هوافضای اروپا است. مقر اصلی شرکت ایرباس (Airbus) — یکی از دو غول هواپیماسازی جهان — در همین شهر قرار دارد و هواپیماهای A320 و A350 اینجا مونتاژ می‌شوند. همچنین آژانس فضایی فرانسه (CNES) مرکز اصلی خود را در تولوز دارد. برای دانشجویان مهندسی هوافضا، مکانیک، مواد، الکترونیک و نرم‌افزار، این یعنی حضور در قلب یکی از مهم‌ترین صنایع فناوری جهان.

اکوسیستم آموزشی هوافضای تولوز نیز بی‌نظیر است: ISAE-SUPAERO (یکی از معتبرترین مدارس مهندسی هوافضای جهان) و ENAC (مدرسه‌ی ملی هوانوردی کشوری فرانسه) هر دو در این شهرند. این دو مؤسسه اخیراً با هم مدرسه‌ی هوانوردی و مهندسی هوافضای تولوز (TSAAE) را بنیان نهاده‌اند تا یک قطب جهانی آموزش هوافضا بسازند — تحولی که جایگاه تولوز را در این حوزه بیش از پیش تثبیت می‌کند.

حوزه‌ی درخشان دیگر تولوز اقتصاد است. مدرسه‌ی اقتصاد تولوز (Toulouse School of Economics – TSE) یکی از برترین مراکز اقتصاد جهان به‌شمار می‌رود. اقتصاددان برجسته‌ی فرانسوی ژان تیرول، برنده‌ی جایزه‌ی نوبل اقتصاد ۲۰۱۴، در همین مرکز فعالیت می‌کند. TSE در حوزه‌های تنظیم‌گری بازار، اقتصاد صنعتی و نظریه‌ی بازی‌ها شهرت جهانی دارد و برنامه‌های انگلیسی‌زبان ارائه می‌دهد.

از نظر رتبه‌بندی، دانشگاه تولوز در فهرست تایمز هایر اجوکیشن (THE) در بازه‌ی ۵۰۱ تا ۶۰۰ جهان قرار می‌گیرد و در رتبه‌بندی ملی فرانسه در جایگاه دوازدهم است. البته باید توجه داشت که در فرانسه، رتبه‌ی کلی دانشگاه تصویر کاملی نمی‌دهد؛ چون بسیاری از نقاط قوت واقعی (مانند مدارس مهندسی نخبه و مراکز تخصصی اقتصاد) در نهادهای جداگانه‌ای قرار دارند که مستقل رتبه‌بندی می‌شوند.

بُعد بین‌المللی: حدود ۱۵ درصد از دانشجویان دانشگاه تولوز بین‌المللی هستند — نزدیک به ۵٬۰۰۰ دانشجو از بیش از ۱۰۰ کشور. زبان اصلی تدریس فرانسوی است، اما شمار برنامه‌های کارشناسی‌ارشد انگلیسی‌زبان — به‌ویژه در حوزه‌های هوافضا، علوم داده، اقتصاد و علوم پایه — رو به افزایش است. برای برنامه‌های فرانسوی‌زبان معمولاً مدرک DELF/DALF یا TCF لازم است.

و اما مهم‌ترین مزیت برای دانشجوی ایرانی: هزینه‌ی بسیار پایین. فرانسه دانشگاه‌های دولتی خود را با بودجه‌ی عمومی اداره می‌کند، بنابراین شهریه در مقایسه با کشورهای انگلیسی‌زبان بسیار ناچیز است. برای دانشجویان اتحادیه اروپا حدود ۱۷۰ یورو (کارشناسی) و ۲۴۳ یورو (کارشناسی‌ارشد) در سال، و برای دانشجویان غیر-اروپایی حدود ۲٬۷۷۰ تا ۳٬۷۷۰ یورو در سال. توجه داشته باش که مقررات معافیت شهریه‌ی دانشجویان بین‌المللی در فرانسه در حال تغییر است، پس حتماً آخرین وضعیت را از وب‌سایت رسمی دانشگاه بررسی کن.

مسیر پذیرش برای متقاضیان ایرانی از طریق سامانه‌ی «Études en France» (کمپوس فرانس) می‌گذرد که شامل پیش‌ثبت‌نام و مصاحبه است؛ متقاضیان کارشناسی معمولاً از سامانه‌ی ملی Parcoursup استفاده می‌کنند. مهلت‌ها عموماً از اکتبر تا مارس برای ورودی سپتامبر است. یک مزیت جانبی مهم فرانسه این است که فارغ‌التحصیلان مقطع ارشد می‌توانند برای مجوز اقامت جست‌وجوی کار اقدام کنند تا پس از تحصیل فرصت یافتن شغل داشته باشند.

در نهایت، زندگی در تولوز هم جذابیت خودش را دارد. این شهر که به «شهر صورتی» (La Ville Rose) مشهور است — به‌خاطر آجرهای سرخ‌رنگ بناهایش — چهارمین شهر بزرگ فرانسه، آفتابی، جوان و دانشجویی است و هزینه‌ی زندگی در آن به‌مراتب کمتر از پاریس است. نزدیکی به کوه‌های پیرنه، دریای مدیترانه و مرز اسپانیا نیز فرصت‌های فراوانی برای سفر و تفریح فراهم می‌کند. اگر به رشته‌های هوافضا، مهندسی، علوم پایه یا اقتصاد علاقه داری و به دنبال تحصیل باکیفیت در اروپا با هزینه‌ای بسیار معقول هستی، تولوز یکی از بهترین گزینه‌های ممکن است.